De inhoud van deze opleiding wordt gestuurd door een aantal vertegenwoordigers uit het werkveld, o.a. het Felixarchief, het Fotomuseum Provincie Antwerpen, OCMW-archief Brugge, De Zilveren Passer Consultancy, Dienst Collectiebeleid Antwerpen,  FARO, Musea Brugge, Provinciaal museumconsulent Oost-Vlaanderen. Zij waken erover dat de kwaliteit van de cursus gewaarborgd blijft. De lessen worden gegeven door deskundigen uit het werkveld.

In juni 2011 studeerde de eerste lichting cursisten af. Ze ontvingen het certificaat van "Behoudsmedewerker Erfgoed" en zijn momenteel de enige in Vlaanderen met dit certificaat. Zes van de zeven gelukkigen ziet u hieronder op de foto.

Praktische informatie:

• De cursus wordt opnieuw ingericht vanaf 15 september 2011. Maximaal 16 gegadigden kunnen deelnemen.
• Inschrijven kan nog op dinsdag 30 augustus om 18u30 en op vrijdag 2 september om 10u00.
• Contactpersoon is Rita Sunaert 09/218 89 33

• Verdere informatie vind u op de site van de Bibliotheekschool: 
• http://www.vspw.be/opleidingen/bibliotheekschool/behoudsmedewerker_erfgoed 

HET VOLLEDIGE LESPROGRAMMA VIND U HIERONDER:

Oriëntatie erfgoedsector (40u) - Willy Le Loup

• Het erfgoedlandschap en actuele ontwikkelingen
• Terminologie, wetgeving, beginselen en kwaliteitszorg in een museum, depot, erfgoedbibliotheek en archief
• Evolutie van de taak van behoudsmedewerker
• Introducerende studiebezoeken
• Registratie van het object

Materialen 1 (40u) - Guy De Witte

• Schadeoorzaken
• Papier / inkten / pigmenten
• Leder/perkament/charters
• Boeken
• Grafische technieken
• Textiel

Materialen 2 (40u) - Natalie Cleeren

• Schadeoorzaken
• Schilderijen
• Hout 
• Glas
• Ceramiek / steen
• Naturalia

Materialen 3 (40u) - An Deckers

• Schadeoorzaken
• Optische en Magnetische Media
• Foto's
• Metalen
• Kunststoffen

Bewaaromgeving (40u) - Guy De Witte & Leon Smets

• De fysieke bewaaromgeving
• Bewaaromstandigheden / meten en interpreteren
• Verpakkings- en opslagmaterialen
• Calamiteitenplanning; schimmel- en insectenbestrijding
• Depothygiëne, onderhoud van de ruimte

Omgaan met de collectie (40u) - Conrad Willems

• Persoonlijke veiligheid
• Veiligheid van de objecten : basisonderhoud, transport, manipulatie, fysieke nummering, diefstalpreventie
• Tentoonstellingsopbouw en -afbraak

Francesco Pincellotti was een zeer gewaardeerd kunstenaar in zijn tijd. Hij werkte onder andere aan de prachtige Trevifontein in Rome en aan de fontein van Giacomo della Porta aan het Pantheon. De "Putto op leeuw, het mooie marmeren beeldje van zijn hand, heeft te lijden gehad onder de tand des tijds en is recentelijk achteraan beschadigd doordat een stuk ervan losgekomen is en bij zijn val in 3 delen gebroken. Dit zou te wijten zijn aan het roesten van de metalen delen die de structuur van het beeld ondersteunen. De schade is volledig te wijten aan de weersomstandigheden en de ouderdom en komt daardoor niet in aanmerking voor subsidie voor restauratie.

Het beeldje moet nu volledig gerestaureerd worden met eigen geld. De Stichting Sint-Juliaan-der-Vlamingen is nu op zoek naar privé sponsors die bereid zijn een deel van de 25.000 euro te verschaffen voor het herstel van dit kleinood. De bedoeling is het gerestaureerde beeldje daarna binnenshuis te bewaren en de fontein te tooien met een copie van het origineel. De restauratie zelf zou gebeuren onder supervisie van de "Soprintendenza dei beni culturali", een toezichthoudend orgaan van het Italiaanse Ministerie van Cultuur.

Wie zich geroepen voelt om het initiatief te steunen kan terecht bij P. Hugo Vanermen, mSC, Rector van de Koninklijke Belgische Kerk en Stichting Sint-Juliaan-der-Vlamingen in Rome via hugo.vanermen@mclink.it . Meer informatie over de Stichting is terug te vinden op http://www.sangiuliano.org/

Het platform omschrijft zijn missie als volgt:

• Communicatie en netwerking
• Opleiding en tewerkstelling bevorderen
• Eerstelijnszorg voorzien voor archiefstukken en boeken

Om zijn doelstellingen te verwezenlijken werkt het Competentieplatform samen met Syntra West.  Hier worden 3 ondernemersopleidingen aangeboden onder modulaire vorm:

• Restauratievakman voor boeken en archief
• Restauratievakman van papier
• Handboekbinder

De leden van het Competentieplatform zullen de opleiding ondersteunen door het begeleiden en evalueren van de opleiding en door het ter beschikking stellen van eigen patrimonium in de opleidingsfase.Verder zullen ook initiatieven worden genomen om de vorming binnen de sector te stimuleren.

De volledige opleiding "Restauratievakman van boeken en papier" omvat 1300 uren gespreid over twee lesjaren. De opleiding wordt gegeven in dagcursus. Wie alle modules volgt krijgt een getuigschrift. Wie ook slaagt in de module bedrijfsbeheer ontvangt een diploma dat erkend is door de Vlaamse Gemeenschap.

Wie meer wil weten over deze opleidingen kan terecht bij Syntra Brugge via brugge@syntrawest.be

Re-creating Mediaeval Colours used in Manuscript Painting

Location and date:        Montefiascone, Italy, 28^th July - 4^th August 2008

Course tutor:                Cheryl Porter

Contact:                       http://www.monteproject.com/

Content:

Deze cursus is een introductie tot de kleuren en pigmenten die in de Middeleeuwen gebruikt werden voor het illumineren van handschriften. De cursus gaat in op alle aspecten van historiek, gebruik en chemie van de grondstoffen. Originele recepten worden in de praktijk gebruikt om de kleuren te maken en uit te proberen. Voor deze cursus is geen voorkennis vereist.

The Romanesque Book in Spain and Northern Europe

Location and date:       Montefiascone, Italy, 18^th August - 22^nd August 2008

Course tutor:                Ana Beny

Contact:                       http://www.monteproject.com/

Content:                      

Deze cursus is een introductie tot de Romaanse boekvorm. Deze is bekend om zijn sterke constructie. De cursus behandelt eerst de materialen, de structuur en de constructie van het Romaanse boek en onderzoekt vervolgens de verschillen tussen de Spaanse versie en de versie uit Noord-Europa. Voor deze cursus is enige voorkennis van boekbinden essentieel.

Dit jaar werden prijzen toegekend in niet minder dan 4 categorieën: Conservatie, Onderzoek, Uitmuntende dienstverlening en ook Onderwijs, training en bewustmaking.

Zes topprijzen werden dit jaar uitgereikt: drie voor conservatieprojecten in de Tsjechische Republiek, Griekenland en Nederland, één prijs voor research in Spanje, één voor toegewijde dienstverlening in Nederland en één voor onderwijs en training in Roemenië.

Verder werden er ook 21 medailles tweede prijs uitgereikt in dezelfde categorieën: 18 voor landen in de Europese Unie en 3 voor landen erbuiten.

Als Belgische vereniging voor conservatie zijn we er fier op te kunnen melden dat er een medaille Categorie 1 voor conservatie werd uitgereikt voor het conservatie project van Tour en Taxis in Brussel. Het gebouw waar vroeger de douane gehuisvest was is nu omgetoverd in een complex van moderne kantoren en een polyvalente ruimte. De conservatie is geslaagd gezien het feit dat het commerciële belang van het gebouw gelinkt kon worden aan de historische en culturele waarde ervan. Het is nu een veelbezocht site dat welbekend is voor zijn cultureel activiteiten.

Minder goed gekend is de tweede laureaat, namelijk het initiatief van het "Institut du Patrimoine wallon". Deze organisatie organiseert les "Classes d'éveil aux métiers du Patrimoine". Dit zijn jeugdklassen voor kinderen tussen 12 en 15 jaar die erop gericht zijn de belangstelling van de jeugd aan te wakkeren voor de diverse conservateie-en restauratieberoepen. Het initiatie dat reeds enkele jaren loopt heeft reeds meer dan 5000 studenten bereikt. De klassen worden door professionelen gegeven in het centrum van "La Paix-Dieu" in Amay, een vroegere Cistercienzer abdij uit 1244. De medaille werd toegekend in de categorie 4 - Onderwijs, training en bewustmaking.

Conservation Web vzw wil hierbij beide laureaten van harte feliciteren met hun buitengewone prestaties.

More information over de Awards and de Laureaten kan gevonden worden op http://www.europanostra.org/awards2008.html of  op http://www.institutdupatrimoine.be/

HISTORISCH MONUMENT - BAKEN IN DE STAD - CENTRUM VOOR STEDELIJKE CULTUUR.

De restauratie

Begin juni 2008 werd de tweede, en momenteel laatste, restauratiefase van de Hallepoort voltooid.

De eerste renovatiefase dateert ondertussen al van 1991. Deze werken bestonden hoofdzakelijk uit de verbetering van de stabiliteit van het gebouw en de vernieuwing van de sanitaire voorzieningen, de elektriciteit en de verwarmingsinstallatie. Het sanitair en de technische installaties werden onder de grond, buiten het gebouw, ondergebracht. Om het gebouw toegankelijk te maken voor mindervalide bezoekers, werd in één van de middeleeuwse trapschachten een kleine lift geplaatst.

De restauratie moest bovendien de middeleeuwse sporen van de poort opnieuw zichtbaar maken, zonder afbreuk te doen aan het werk van architect Hendrik Beyaert. Daarom ging samen met de werken een archeologische studie van het monument van start. De resultaten van dit onderzoek werden opgenomen in het restauratieproject. Michel de Waha, professor aan de "Université Libre de Bruxelles" en Alexandra De Poorter, archeologe van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, gingen op zoek naar de oudste sporen in het gebouw. Het doel was het militaire afweersysteem van de oude poort zichtbaar te maken door essentiële elementen van dit systeem opnieuw aan het licht te brengen.

De centrale doorgang, die in de 19^de eeuw werd dichtgemaakt, werd aan de kant van Sint-Gillis terug open gelegd. De openingen waarlangs de tegengewichten voor het mechanisme van de ophaalbrug en het valhekken gleden werden opnieuw zichtbaar gemaakt, evenals de gleuf waarlangs het valhek gleed en de schietgaten aan weerszijde van de doorgang. In de zalen ontdekten de archeologen eveneens middeleeuwse nissen, schietgaten en deuropeningen. Zij waren dichtgemetseld en aan het oog onttrokken door een dikke pleisterlaag.

Het archeologische onderzoek zorgde niet alleen voor een beter inzicht in de structuren van het militaire bouwwerk, maar wees eveneens uit dat de 19^de eeuwse restauratie van Hendrik Beyaert niet zo vernietigend was geweest voor de middeleeuwse poort als men aanvankelijk had aangenomen. Bovendien bleek dat vele veranderingen die eerst aan Beyaert toegeschreven werden, eigenlijk van oudere datum zijn. Ze dateren uit de periode vanaf het Hollandse regime en zijn het werk van verschillende bouwmeesters die werken uitvoerden zonder ze op plannen vast te leggen.

In 1997 had, naar aanleiding van de heraanleg van de zone rond de Hallepoort, een tweede

opgravingscampagne plaats. Tijdens deze campagne werd de zone voor de Hallepoort aan de kant van Sint-Gillis nader bestudeerd. Het archeologische team van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis onder leiding van Sylvianne Modrie legde de resten van het voorste deel van het poortgebouw en de vaste brug bloot. De integratie van de daarbij ontdekte structuren in de nieuwe parkaanleg rond de Hallepoort, zorgde uiteindelijk voor een optimale ontsluiting van dit erfgoed.

De tweede restauratiefase die juist werd afgerond omvatte hoofdzakelijk de buitenzijde van het monument. Concreet betekent dit dat de gevel gereinigd en geconsolideerd werd. Ook de glasramen

en het smeedwerk dat stamt uit de 19^de eeuw werden onder handen genomen. Hierbij werden zo weinig mogelijk elementen vervangen. Enkel de delen die omwille van bouwtechnische gebreken (vocht, stabiliteit, ...) of veiligheid van het gebouw een probleem opleverde, werden vervangen. Voor het overige werd het monument gewoon geconserveerd en beschermd tegen verder verweer.

Binnen werden de tentoonstellingszalen opnieuw geschilderd en sommige ruimtes hebben een nieuwe vloer gekregen. Bovendien hebben de zalen nu ook een aangepaste verlichting en een nieuwe inrichting.

Daarnaast heeft de restauratie de resten van het middeleeuwse verleden van het gebouw in de verf gezet. Er werd immers een nieuwe museumingang aan de kant van Sint-Gillis aangelegd. Op die manier betreden de bezoekers het poortgebouw opnieuw zoals men dat in de middeleeuwen deed, via de centrale doorgang die een passage verleende tussen de omringende dorpen en de stad.

De invulling

Iedere dag rijden, wandelen en fietsen duizenden mensen voorbij de Hallepoort, een opvallend en feeëriek bouwwerk op de Brusselse Ring tussen de Louizalaan en het Zuidstation. Toch zijn er maar weinig die iets weten over haar bewogen geschiedenis. En dat is jammer, want de oude stadspoort geldt vandaag als één van de opmerkelijkste uitdragers van het middeleeuwse verleden van de stad Brussel.

De Hallepoort werd ongeveer 600 jaar geleden gebouwd als één van de zeven poortgebouwen van de tweede stadsomwalling. Door de eeuwen heen evolueerde het gebouw echter steeds mee met de dynamiek van de steeds veranderende stad. Zo fungeerde de Hallepoort bijvoorbeeld als gevangenis op het moment dat keizer Jozef II bevel gaf tot de afbraak van de stadswal. Stadsmuren hadden in die tijd immers hun strategisch nut nagenoeg volledig verloren en de grote structuren bleken aan de vooravond van de industrialisering eerder een belemmering voor de stadsontwikkeling. Zodoende werden in de loop van de 18^de eeuw de meeste versterkingen in de zuidelijke Nederlanden ontmanteld. In Brussel werden alle stadspoorten, met uitzondering van de Hallepoort gesloopt. De rest van de omwalling werd aan het begin van de 19^de eeuw afgebroken en vervangen door een boulevardpromenade, de huidige kleine ring. Vandaag is de Hallepoort het enige in situ bewaarde overblijfsel van de tweede stadsomwalling.

De Hallepoort is dus de plaats bij uitstek om het publiek kennis te laten maken met het verleden van het versterkte Brussel. Via dit unieke monument willen wij de bezoekers dan ook niet alleen de geschiedenis van het gebouw laten ontdekken, maar tevens die van de stad. Dit thema komt verspreid over vier verdiepingen aan bod. Met behulp van maquettes, virtuele reconstructies, beeldmateriaal, spelletjes en een mooie selectie museumobjecten (schilderijen, wapens, gildenbreuken...) laten wij de middeleeuwse poort haar intrigerende verhaal vertellen, gaande van de historische context waarin zij werd gebouwd, de manier waarop ze werd verdedigd, tot de technische snufjes die de ophaalbrug lieten functioneren...

We reserveren bovendien een volledige verdieping van het gebouw voor tijdelijke tentoonstellingen en evenementen. De Hallepoort is dus allerminst een statisch museum. Ook op de sprookjesachtige zolderverdieping is immers plaats voorzien voor happenings en (kinder-)animaties. Wie het tot slot waagt een kijkje te nemen op de weergang, helemaal bovenaan het gebouw, kan genieten van een buitengewoon panorama op Brussel en omgeving.

Linda Wullus

Juni 2008

De schilderijen waren ontvreemd door twee gemaskerde rovers op klaarlichte dag op 22 augustus 2004, in aanwezigheid van het museumpersoneel en bezoekers. De dieven konden ontsnappen met hun buit doordat de bewakers de veiligheid van de bezoekers boven het recupereren van de doeken stelden.

Het nam twee jaar van intensief politiewerk in beslag om de werken uiteindelijk terug te vinden. De doeken werden aan het museum terugbezorgd op 31 augustus 2006.

De schilderijen hadden heel wat schade geleden. Ze waren uit hun ramen gesneden bij de diefstal. De restauratoren gebruikten onder andere microscopen, IR- en UV-reflectografie om de schade te bestuderen. Staaltjes van pigmenten en bindmiddelen werden afgenomen en onderzocht in diverse laboratoria.

Conservator-restorer Gry Landro aan het werk

De beschadigde rand van "De Kreet"

Het vergelijken van de resultaten met de vroegere documentatie die men had van voor de diefstal, liet toe de recente schade in te schatten. Door middel van testen werd nagegaan welke de risico's waren voor verdere deterioratie na verloop van tijd. De resulterende bevindingen lieten de conservatiedeskundigen Gry Landro en Jin Ferrer toe om een behandeling uit te stippelen die berustte op minimale interventie, materiaal en esthetische stabiliteit en reversibiliteit. Een publicatie met de conservatie van de schilderijen zal gepubliceerd worden naar aanleiding van de tentoonstelling.

Conservator-restorer Jin Ferrer bestudeert de "Madonna"

Schade aan "Madonna"

De nauwlettende research en conservatie nam ongeveer twee jaar in beslag en sponsoring was onder andere voorhanden dankzij de firma Idemitsu Petroleum Norge AS, wat eens te meer een bewijs is voor de belangrijke rol die firma's kunnen spelen in de conservatie van kunst en cultureel erfgoed. Een televisie documentaire van Nordisk Film AS over het hele gebeuren, van diefstal tot conservatie, zal de bewustwording over de het beveiligen van kunstvoorwerpen hopelijk aanwakkeren.

De conservatie van de schilderijen liet toe enige nieuwe inzichten te verwerven met betrekking tot de datering van "De Kreet". Een artikel met de betreffende informatie zal beschikbaar zijn op de site van het museum http://www.munch.museum.no/  vanaf woensdag 21 mei 2008.

We willen hierbij  Jorun Christoffersen, van de Agency of Culture in Oslo, Noorwegen, bedanken voor de informatie en de toestemming voor het gebruik van bovengaande foto's.

De kerk is een historisch belangrijk gebouw, dat geklasseerd werd in 1976 en nog onlangs in 1995 werd gerestaureerd. De kerk bevatte nog enkele oorspronkelijke delen uit de 13^de en 14^de eeuw. Het gebouw is classicistisch van stijl en bevatte nog een aantal prachtige 18^de eeuwse kerkmeubelen. Al deze meubelen zijn nu verdwenen. Het gaat onder andere om het hoofd - en de zijaltaren, de biechtstoelen en de preekstoel. Een aantal andere kunstvoorwerpen bleven gelukkig ongedeerd omdat ze op een andere plaats waren ondergebracht.

De burgemeester van Galmaarden, Pierre Deneyer, wil graag de kerk terug opgebouwd zien, maar gezien de ernst van de brand is het niet zeker dat dit zomaar kan. In elk geval zal er deskundig advies uitgebracht worden door medewerkers van Monumenten en Landschappen.

Maar zelfs indien de restauratie van de kerk kan uitgevoerd worden blijft de unieke inboedel voor altijd verloren. Deze gebeurtenis bewijst eens te meer hoe kwetsbaar cultureel erfgoed is. En het bewijst ook hoe moeilijk het is om, ondanks alle inspanningen, dit cultureel erfgoed adequaat te beschermen.

Het is niet de eerste keer dat vuurpijlen de oorzaak zijn van branden met een tragische afloop. Het is in België dan ook verboden vuurpijlen af te steken op de openbare weg en zelfs voor feestvuurwerk in de tuin moet men toestemming vragen aan de burgemeester.

Archieven zijn naast efficiënt beheerde diensten die openbare administraties ondersteunen, ook historische schatkamers met vensters naar het verleden, internetlinks avant la lettre, die ons toelaten de evolutie van onze maatschappij van op afstand te bekijken. Soms leidt dit tot aangename verrassingen en belangrijke ontdekkingen.

Zo ook in het Mechelse Stadsarchief, waar onlangs ontdekte fragmenten poëzie nieuwe inzichten in de Nederlandse literatuur openen. De teksten werden ontdekt in de boekbanden van 15^de eeuwse stadsrekeningen. Ze werden gerecycleerd als boekbindmateriaal omdat ze niet meer als relevant werden beschouwd voor die tijd. De recyclage van materiaal was heel normaal omdat grondstoffen meestal schaars waren. Daarom was het perfect economisch verantwoord perkament en papier te hergebruiken als versteviging voor boekbanden.

De meeste teksten worden bij toeval gevonden wanneer banden door ouderdom en manipulatie loskomen of wanneer ze behandeld worden bij conservatie. Soms bevatten de fragmenten belangrijke teksten, zoals in het geval van het Mechelse Stadsarchief. De 14^de eeuwse perkamenten boekrol, teruggevonden in de band van een stadsrekening, is een van de vroegste literaire teksten die we kennen. Het onbekende gedicht geeft in een verhullende symboliek de onzekere maatschappelijke toestand weer in die tijd. Andere fragmenten op papier zijn de oudste overblijfselen van een ridderroman: Roman van Jonathas ende Rosafiere. De historici Remco Sleiderink (Hogeschool-Universiteit Brussel) en Herman Mulder (Koninklijke Bibliotheek Brussel) die de stukken bestuderen hebben nog een flinke portie tekst te verwerken. Het resultaat van hun onderzoek wordt in vakkringen met ongeduld verwacht.

Verder onderzoek zal uitwijzen of ook andere banden belangrijke fragmenten bevatten. De vraag is of de fragmenten uit hun respectievelijke band zullen verwijderd worden of niet. Een gangbare manier van werken is het recupereren van de beschreven stukken, na overleg met verantwoordelijken en deskundigen, voor zover de constructie van de band niet moet vernietigd worden. Veel zal in dit geval afhangen van de overweging van wat mogelijk is en wat hier primeert, de fragmenten of de band als object. Gezien het literaire belang zal de druk om de fragmenten te recupereren echter zeer groot zijn. Het ziet er in elk geval naar uit dat zowel de banden als de fragmenten, in vaktermen maculatuur genoemd, na een grondige voorstudie zullen moeten geconserveerd worden om ze voor verder verval te beschermen.

Omslag van een Mechelse stadsrekening met aan stukken gesneden 14de eeuwse boekrol.

De fragmenten in de band hebben geleden van de tand des tijds

Fragmenten uit Jonathas ende Rosafiere, een middeleeuwse ridderroman. Het papier heeft te lijden gehad van waterschade en schimmel.

(Met dank aan het Stadsarchief Mechelen voor de foto's)

De site zelf is interactief opgebouwd. De bezoeker kan er informatie aanbrengen, opzoeken en afhalen. Hoe dit allemaal moet is terug te vinden in de informatiebladen onder "Werking". De website is een site die moet groeien als een jonge plant waaraan zich meer en meer bladen vormen naarmate de tijd vordert. De inbreng en medewerking van deskundigen zijn een goede voedingsbodem voor het ontwikkelen van synergieën op alle terreinen van conservatie van kunst, roerend en onroerend erfgoed. We hopen dan ook dat veel mensen hieraan willen meewerken.

De voorbereiding van de site was een werk van lange adem. Het resultaat ligt er nu. Bezoekers mogen nu onze inspanningen evalueren. Laat ons je indrukken weten op info@conservationweb.eu We stellen constructieve kritiek altijd op prijs.

Zo heb ik bij een aantal gelegenheden mensen ontmoet die er een heel andere mening op nahouden. Een persoon vond het bijvoorbeeld normaal dat schilderijen bewaard en geconserveerd werden, maar grafiek niet. Dat waren toch maar prentjes waar er zoveel van gedrukt werden. Een prent diende om aan de muur te hangen en van te genieten en daarna kon je het zonder problemen weggooien. Een ander gaf aan dat hij het goed vond om de afleveringen van Kapitein Zeppos, uitgezonden door de BRT in de periode 1964-1968, te bewaren, maar de afleveringen van Schipper naast Mathilde, een andere BRT-reeks, niet. En een derde gaf te kennen dat van de krant enkel het sportkatern moest behouden blijven. Al deze meningen zijn duidelijk bepaald door eigen, persoonlijke interesses en niet door objectieve historische, kunsthistorische, sociale of andere overwegingen.

Het meest shockerende was echter de uitspraak van een kaderlid van een groot bedrijf die zonder schroom poneerde dat "alles wat dateerde van voor de computer in de container mocht gekapt worden". Ik was even sprakeloos. Ik vertelde hem dat de aanzet van zijn computer reeds in de 19^de eeuw was gegeven door de Engelse wiskundige en ingenieur Charles Babbage, die plannen ontwierp voor een mechanische rekenmachine. En dat hij zowel de plannen als de gereconstrueerde machine kon bekijken in het London Science Museum. Toen was het even stil aan de andere zijde.

Kijk nu even zelf naar de foto hierboven en bedenk wat je hiermee zou doen? Bewaren of weggooien? Is dit de moeite om er geld, energie en tijd in te steken? Waarom wel of waarom niet? Voor beheerders en conservatiedeskundigen is het antwoord positief. We bewaren dit stuk in een aangepaste collectie waar het in zijn context kan geplaatst worden en getuigen van een tijdsbeeld dat niet meer onmiddellijk het onze is. Voor ons is dit evident. En voor u?